Stekskes
"Stekskes uit Gent, De geschiedenis van een Gentse lucifersfabriek" móet je gezien hebben. De tentoonstelling is nog veel ruimer dan de titel zegt. Ik heb voor het eerst een vuurslag gezien, tondelzwam, kaarslucifers (bougies de poche), tongdoosjes, een allumetpot. Ik heb een voorbeeld gezien van internationale bedrijfspolitiek, van een moderne fabriek middenin een woonwijk, waar tóch nog witte fosfor werd gebruikt tot 10 jaar nadat er in Zweden, Engeland en Frankrijk zwaar tegen gestaakt was. De lucifersbusiness was internationaal, en in België lag het zwaartepunt in Ninove en in Geraardsbergen, en ook dat komt in de tentoonstelling ruim aan bod.
Wat "Stekskes" speciaal maakt, is natuurlijk het grafisch aspect. "Caussemille Jeune & Cie et Roche & Cie" had haar eigen steendrukatelier. Naar verluid waren er 3000 stenen, voor 3 persen, van het type dat in het MIAT op de vierde verdieping staat. Luciferdoosjes zijn misschien niet echt indrukwekkend--alhoewel, er waren ook grote en luxe uitvoeringen--de complete drukvellen die je in het MIAT kan zien, zijn dat des te meer. Vooral de eerste periode van 1874 tot 1914 heeft een rijke vormentaal: Veel Helvetica-achtige letters, geen echte vierkleurendruk bij gebrek aan echte rasters, maar kleurenlitho's met tot 6 drukgangen plus vernislaag, dikwijls ook het zwart, geel en rood dat we nu nog kennen van de Union Match, maar ook één kleur blauw of blauw en rood, of zwart. Heel veel humoristische beelden, mooie vrouwen, exotisme en allegorie. Soms verwijst de afbeelding naar de plaats waar de lucifers geproduceerd werden: van 1875 tot '87 werd een doosje met gezicht op Gent verkocht. Sommige doosjes verwijzen bij voorbeeld naar een wereldtentoonstelling, maar meestal is het verband tussen de afbeelding en de inhoud althans voor mij niet meteen duidelijk. Doordat de doosjes klein zijn, worden de afbeeldingen ook nooit overladen.
Nog tot 16 september in het
Museum voor Industriële Archeologie en Textiel
Minnemeers 9, 9000 Gent
tel. 09 269 42 00.
Op de site van Zone09 is een begin van een discussie waar te nemen.
Een interview met René De Herdt, museumdirecteur, vind je o.m. op de site van De Gentenaar. Een groter sfeerbeeld van de openingsreceptie op Flickr.
