Zomertyposium 2007
Zaterdag 25 augustus ging het eerste "Zomertyposium" door van "Initiaal", een groep studenten van het Plantingenootschap. "Een samenkomst van mensen met een oog voor het mooie en een hunkering naar wetenswaardigheden in het veelzijdige grafische landschap." Initiaal nodigde ons uit op 25 augustus in het Christoffel Plantin-auditorium op de Vrijdagmarkt in Antwerpen.
Zaterdag 25 augustus ging het eerste "echte" "Zomertyposium" door van "Initiaal", een groep studenten van het Plantingenootschap. "Een samenkomst van mensen met een oog voor het mooie en een hunkering naar wetenswaardigheden in het veelzijdige grafische landschap." Initiaal nodigde ons uit op 25 augustus in het Christoffel Plantin-auditorium op de Vrijdagmarkt in Antwerpen.
10:30 Tessa van der Waals -- "Utopie en realiteit in het boekenvak, een liefdesverklaring. Tessa van der Waals zal aan de hand van een aantal voorbeelden uit haar archief en privécollectie haar inspiratiebronnen toelichten. Hoe gaat het er werkelijk in de praktijk als boekverzorger aan toe? Een aanklacht tegen het geneuzel van de ‘typograaf’ over de ‘microtypografie’ en enkele aanbevelingen hoe je als ontwerper jezelf het beste opstelt. Tessa van der Waals is grafisch ontwerper gespecialiseerd in boekverzorging en museumvormgeving. Zij werkt samen met diverse literaire uitgeverijen en kunstinstellingen. Daarnaast realiseert zij uitgaven in eigen beheer in samenwerking met beeldend kunstenaars en fotografen."
Met de "aanklacht" viel het gelukkig nogal mee. Tessa van der Waals maakt vaak enkel de band van een boek, en industriële materialen (Tyvek) en afwerking zijn een uitdaging, geen taboe. Tessa van der Waals noemt zichzelf dan ook liever "grafisch ontwerper" dan "vormgever". Bronnen van inspiratie zijn andere ontwerpers natuurlijk, maar ook de verpakkingsindustrie, en Japan: vooral de bandjes en stofomslagen, papiersoorten, zijden leeslintjes en kapitaalbandjes die je blijkbaar rechtstreeks uit Japan kunt importeren. Vormgeving van boeken is uiteraard ook bepaald door de inhoud: een boek over Afganistan wordt simpel vormgegeven, een boek over Bruce Lee op (duur) recyclageachtig papier. Voor kunstboeken, en het "rithme van een catalogus dat parallel loopt met het ritme van een tentoonstelling" was helaas helaas te weinig tijd. Van mij had ze nog een paar uur door mogen gaan.
11:30 Mathieu Lommen -- "Letters en boekverzorging: klassieke typografie in het gedrang. Met een ‘voordracht’ in het Museum Plantin-Moretus gaf J.W.Enschedé in 1904 een belangrijke aanzet tot hernieuwde aandacht voor microtypografie en voor goed zetwerk. De klassieke, tekstgerichte typograaf zag zijn positie echter in het gedrang komen door de toenemende aandacht voor het beeld. Mathieu Lommen werkt bij de Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam en publiceert over grafische vormgeving. In boekvorm verscheen ondermeer Letterontwerpers (1987) en In beperkte oplage (2006). Hij is redacteur van het wetenschappelijk tijdschrift Quærendo en vaste medewerker van Items, tijdschrift voor ontwerpen en verbeelding."
Nog maar eens het bekende succesverhaal van het Nederlandse grafisch ontwerp. Interessant was de stelling dat verschillende "generaties", elkaar niet konden uitstaan. Het "aflezen" zou op conferenties overigens ook ten stelligste moeten afgeraden worden, maar goed: Mathieu Lommen heeft wel degelijk iets te vertellen.
14:00 Jan de Jong -- "Het geheim van de Buitenkant. Reeds 27 jaar realiseert Uitgeverij de Buitenkant boeken over typografie, vormgeving, letters en boekgeschiedenis. In het begin, in samenwerking met Huib van Krimpen, vertaalde teksten over typografie van onder andere Stanley Morison, Eric Gill, Jan Tschichold, Jan van Krimpen, … Later kwamen teksten van Bram de Does, Gerard Unger, Piet Schreuders, Ernst Braches en Fernand Baudin. Verschillende publicaties kwamen tot stand in samenwerking met Museum van het Boek, Rijksmuseum Amsterdam, Universiteitsbibliotheek Amsterdam, … Jan de Jong loodst ons door de hoogte- en dieptepunten van 3 grafische bedrijfjes. Jan de Jong is sinds 1980 samen met L.Y.Chang eigenaar van Zetterij Chang Chi Lang-Ying, Offsetdrukkerij Jan de Jong en Uitgeverij de Buitenkant." Voor de liefhebber.
15:00 Just Enschedé -- "Kijken naar de catwalk. Aan de hand van enige Best Verzorgde Boeken van de laatste jaren presenteert Just Enschedé recente veranderingen in het uiterlijk van het boek. Just Enschedé organiseert de jaarlijkse uitverkiezing van Best Verzorgde Boeken in Nederland. Over drukkerij Joh. Enschedé en Zonen publiceerde hij Enschedé aan het Klokhuisplein (1991). Over de geschiedenis van de Kinderboekenweek werd Voor altijd jong (2004) uitgegeven." Just Enschedé begon een beetje klassiek met de criteria voor een "Best Verzorgd Boek": Beelden, typografie, materiaalkeuze (het "3D aspect"), maar ging al snel over naar een aantal opvallende boeken. Een bijzonder interessante reeks maar te groot om hier op te sommen. Wat ik vooral onthouden heb zijn twee tendensen: boeken worden steeds "dikker" op dunner papier met betere druktechniek; en tekst en beelden worden steeds vaker opnieuw gescheiden: geen onderschriften meer maar een overzicht achterin, tekst in aparte katernen of zelfs in een losse bijlage, een voorwerk van 16 pagina's foto's is geen uitzondering meer.
De zaal zat vol, en iedereen was tevreden.
